Tik Bozuklukları

Vücutta bulunan kas grubunun ani, istemsiz, hızlı, amacı olmadan, tekrarlanır şekilde hareketlerine tik adı verilir. Tikler tek bir kas grubunu içerip bölgesel olabileceği gibi, farklı kas gruplarını etkileyip yaygında olabilir. Ses çıkarmamıza yarayan ses kaslarını etkilerse vokal tikler bunlar hariç diğer kaslarda meydana gelen tiklere motor tikler denir. En yaygın olan motor tikler göz kırpma, omuz silkme, dudak burun oynatma, bacak sallama, baş sallamadır. En yaygın vokal tikler boğaz temizleme, öksürme, küfür etmedir. 

Çocuklarda tikler 4-6 yaş arası başlalar. En yaygın görüldüğü yaş aralığı 7-12 yaştır. Yapılan araştırmalara göre çocukların %10’unda belirli bir dönem tik görülür. Te bir motor tiki ya da tek bir vokal tik olabildiği gibi birden çok motor tik, vokal tik olabilir. Veyahut aynı anda hem vokal tik hem motor tike sahip olunabilir. Buna da Tourette bozukluğu olarak isimlendirilir.

Tiklerin meydana gelmesinde genetik aktarım etkili olabileceği gibi sinir sistemindeki kimyasal maddelerin bozukluğu etken olabilmektedir. Bu noktada tikler çevresel etkilere bağlı oluşmaz. Yoğun stres, kardeş gelimi, travmatik yaşantılar gibi etmenler tiki meydana getirmez. Sadece zaten tik oluşmaya yatkın olan bir bünyede ortaya çıkmasına neden olabilir. 

Gün içerisinde tiklerin seyri değişebilir. Stres altında veya utandığında artabilir. Sakin dinlenme modundayken azabilir. Uykuda tamamen yok olabilir. Tikler bir kısa bir sürede olsa çabayla durdurulabilir. Bu çocuklar toplum içinde utandıkları veya çekindikleri için tiklerini gizlemeye çalışabilirler. Burnu çeken bir çocuk burnunu siliyormuş gibi yapabilir veya başını sallama tiki olan çocuk saçını düzeltiyormuş gibi yapabilir.

Tikleri 3 gruba ayırabiliriz

– Geçici Tikler: 1 yıldan daha kısa süre devam edenler tikler. Motor veya vokal tik olarak meydana gelebilir.

–Kronik Tikler: 1 yıldan daha uzun süre devam edenler. Motor veya vokal tik olarak meydana gelebilir.

– Tourette Bozukluğu: 1 yıldan daha uzun süre devam eden motor ve vokal tiklerin bir arada görüldüğü tiklerdir. 

Ne yapmalı?

Tikler istemli hareketler değildir bu nedenle çocuğu eleştirmek, suçlamak, yapma şunu artık diye baskı kurmak yersizdir. Çocuk yoğun çaba ile bu eylemi kısa sürede olsa bıraksa dahi sonradan devam edecektir. Bunun için çocuğu cezalandırmayın, suçlamayın, eleştirmeyin yasaklar koymayın. Çünkü bu şekilde tikleri ortadan kaldırmanız mümkün değildir. Tiklere sahip bir çocuk okulda veya sosyal ortamlarda dikkat çeken çocuktur. Bu davranışlar onda yoğun kaygı, utanma, çekinme gibi tepkilere yol açabilir.  Bu noktada ebeveyn olarak çocuğun yaşadığı sıkıntılı durumu anlamak önemlidir.

Tiklerin çoğu yaş ilerledikçe kaybolsa da bir kısmı yetişkinlikte dahi devam edebilir. Bu sebeple uzman desteği almak önemlidir. 

3 adımda çocuğumun terapiye ihtiyacı var mı nasıl anlarım?

1) yaşanan sorun 1 aydan fazladır devam ediyorsa

2) yaşanan sorun ara sıra değil de sık sık meydana geliyorsa

3) yaşanan sorun çocuğun, ailenin ve çevrenin hayatını zorlaştırıyor işlevi bozuyorsa bir uzmandan yardım almak gereklidir.

Hangi yöntem kullanmaktayım?

Çocuk merkezli oyun terapisi ve öykülerle terapiyi kullanmaktayım çünkü çocuklar biz yetişkinler gibi kendilerini sözel olarak doğrudan ifade edemezler. Yaşadıkları zorlukları anlamlandırma iç görüsüne henüz erişmemiş, bunu sözcüklerle ifade edecek kadar kelime dağarcığına sahip değillerdir. Çocuklar kendilerini oyunla ifade ederler kelimler yerine oyuncakları kullanırlar. Yetişkinler mutsuzum, iş yerinde çok stresli günler geçiriyorum diyebilirken çocuklar evdeki tartışmalar beni mutsuz ediyor diyemez kaoslu bir ev oyunu oynarlar. Bu sebeple oyun terapisi çocukların kendilerini ifade etmede kullandığımız bilimsel bir terapi yöntemidir.